Laatst bijgewerkt op: 20 januari 2026

Waarom neemt de rattenpopulatie in Nederland toe?

De toename van ratten in Nederland wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren, waaronder zachtere winters door klimaatverandering, verouderde rioleringssystemen en een groter aanbod van voedselresten in stedelijke gebieden. Daarnaast bouwen ratten steeds vaker resistentie op tegen bepaalde bestrijdingsmiddelen, waardoor populaties moeilijker te beheersen zijn zonder professionele strategie.
 

Feiten over de voortplanting van ratten

De opmars van plaagdieren in de stad en op het platteland

Hoewel we in Nederland spreken van een relatief hygiënische leefomgeving, zien we een duidelijke stijging in de activiteit van plaagdieren, specifiek de bruine rat en in mindere mate de zwarte rat. Dit is geen toeval. De leefomgeving van de mens biedt onbedoeld ideale omstandigheden voor deze dieren om te overleven en zich voort te planten. Het is belangrijk om te begrijpen dat ratten “met ons mee aan tafel gaan”; ze eten wat wij eten. Waar mensen zijn, is voedsel en beschutting.

De groeiende populatie is niet alleen een uitdaging voor bedrijven in de voedingsindustrie, maar ook voor woningbouwverenigingen, gemeenten en particulieren.
 

Belangrijkste oorzaken van de groei

Uit cijfers en observaties blijkt dat er niet één enkele oorzaak is, maar een samenloop van omstandigheden. Hieronder zetten we de belangrijkste factoren op een rij:

• Klimaatverandering: door de steeds zachtere winters overleven meer ratten het koude seizoen. Hierdoor begint de voortplanting in het voorjaar met een grotere basis.
• Verstedelijking en infrastructuur: oude rioleringen en defecte buizen bieden ratten een perfecte infrastructuur om zich ongezien te verplaatsen.
• Voedselaanbod: in parken, bij winkelcentra en in woonwijken slingeren vaak etensresten rond. Ook het bijvoeren van vogels of eenden (brood) trekt onbedoeld ratten aan.
• Resistentie: ratten ontwikkelen steeds vaker een weerstand tegen traditionele rodenticiden. Dit maakt dat middelen op lange termijn niet meer kunnen werken.

Minder groenonderhoud: bezuinigingen op groenonderhoud in gemeenten zorgen voor meer dekking en schuilplaatsen voor knaagdieren.

Onze ervaring uit de praktijk: Slimmer gedrag

In dit segment delen we unieke inzichten vanuit de dagelijkse praktijk van Rentokil.

Onze vakbekwame medewerkers zien tijdens inspecties dat ratten hun gedrag aanpassen aan de omgeving. In onze praktijk merken we bijvoorbeeld dat ratten steeds "neofobischer" worden. Dit betekent dat ze een extreme angst hebben voor nieuwe objecten in hun omgeving, wat het inzetten van standaard vangsystemen compliceert.

Daarnaast zien onze experts dat ratten zich niet meer alleen tot de grond beperken. Vooral in stedelijke gebieden klimmen bruine ratten steeds vaker via regenpijpen of ruwe muren omhoog om via daken of openstaande ramen gebouwen binnen te dringen. Dit vereist een andere kijk op wering en preventie. Het simpelweg plaatsen van een middel is niet meer voldoende; er is een strategisch plan nodig dat kijkt naar de bouwkundige staat van een pand.
 

Gezondheidsrisico's en materiële schade

De aanwezigheid van ratten brengt meer met zich mee dan alleen schrik. Het is een serieuze situatie die vraagt om een professionele aanpak vanwege de volgende risico's:

1. Ziekteverspreiding: ratten kunnen via hun urine en uitwerpselen ziekteverwekkers verspreiden, zoals de ziekte van Weil (leptospirose), salmonella en E. coli.
2. Knaagschade: om hun tanden kort te houden, moeten ratten blijven knagen. Dit doen ze aan hout, isolatiemateriaal, maar ook aan elektriciteitskabels, wat kan leiden tot kortsluiting en stalbranden.
3. Besmetting van voorraden: in bedrijven en opslagplaatsen kunnen voorraden onbruikbaar worden door vraat of vervuiling.

Veelgestelde vragen