Laatst bijgewerkt op: 23 december 2025

Vormen ratten en muizen een risico voor de verspreiding van vogelgriep?

Ja, ratten en muizen vormen een belangrijk risico voor de verspreiding van de vogelgriep (H5N8), vooral op pluimveebedrijven. Knaagdieren zijn mechanische overbrengers van het virus, wat betekent dat zij het virus via hun vacht en poten overbrengen van besmette plekken (zoals sloten, weilanden en waterplassen) naar binnen in de stal. Daarom is preventieve plaagdierbeheersing buiten de stal een cruciale maatregel om besmetting te helpen voorkomen.

Hoe verspreidt vogelgriep zich?

De besmetting van de hoogpathogene vogelgriep H5N8 in Nederland begint meestal bij wilde watervogels, die het virus in een gebied introduceren.

Hoewel maatregelen vaak gericht zijn op besmetting via mensen, kan het virus op veel meer manieren op een pluimveebedrijf terechtkomen zonder direct contact met de wilde vogel.

Het vogelgriepvirus kan worden verspreid via:

• Besmette materialen en producten.
• Kleding en schoenen van bezoekers.
• De lucht (via ventilatie-ingangen).
• Andere dieren, zoals katten en honden.
• Plaagdieren zoals ratten en muizen.

De rol van knaagdieren bij overdracht

Zowel de rat als de muis is een mechanische ziekteoverbrenger. Vooral de bruine rat vormt een groot risico, omdat deze zich graag ophoudt in hetzelfde leefgebied als wilde watervogels (zoals waterplassen, sloten en weilanden).

Ratten en muizen brengen het vogelgriepvirus van een besmet gebied over naar pluimveestallen. Zelfs als alle hygiëneregels strikt worden nageleefd, kunnen knaagdieren gemakkelijk binnendringen:

• Muizen passen door openingen van slechts 0,5 centimeter breed.
• Ratten passen door kieren van ongeveer 2 centimeter.

Eenmaal binnen kunnen ratten en muizen het pluimvee besmetten, en nog voordat er ziekteverschijnselen zijn, kunnen zij al onderweg zijn naar een volgend gebouw of erf.

Knaagdieren kunnen de besmetting op de volgende manieren overbrengen:

• Ze brengen mest of vuil met het virus mee naar binnen via hun vacht en poten.
• Ze raken zelf besmet met het virus en kunnen het uitscheiden in de omgeving.
• Ze besmetten de voedselvoorraad.

Waarom preventieve wering essentieel is

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) benadrukt dat het beheersen van knaagdieren buiten de stal als een preventieve maatregel tegen het vogelgriepvirus kan worden gezien. Op die manier kan het risico op besmetting aanzienlijk worden verkleind.

Het belang van preventieve plaagdierbeheersing gaat verder dan alleen de basis hygiënemaatregelen. Wanneer u preventieve stappen neemt om muizen en ratten op uw erf te beheersen en te weren, wordt een mogelijke overbrenger van het virus al vroegtijdig aangepakt, nog voordat deze een probleem kan vormen in de stal.

De ervaring van Rentokil

In dit segment delen we unieke inzichten vanuit de dagelijkse praktijk van Rentokil.

Onze experts vertellen dat de preventie van vogelgriep begint bij de erfgrens en niet bij de staldeur. Veel pluimveebedrijven focussen terecht op interne hygiëne, maar vergeten vaak dat het beheersen van de beplanting en het controleren van de afwatering op het erf net zo belangrijk is. Knaagdieren gebruiken deze plekken als schuilplaats en springplank naar de stal. Daarom is een gedetailleerd weringsplan voor het hele erf noodzakelijk.

Wat te doen tegen ratten en muizen op uw bedrijf?

Om ratten en muizen preventief te weren en te beheersen, moeten diverse maatregelen genomen worden. Knaagdieren komen binnen via zichtbare en vooral veel minder zichtbare plekken.

Onze experts van Rentokil Pest Control kunnen u adviseren na een grondige inspectie van uw terrein. Dit advies wordt per situatie uitgewerkt in een uitgebreid weringsplan.

Dit plan bevat doorgaans advies over:

• Wering: het opvullen van kieren, gaten, holtes en spleten om toegangswegen af te sluiten.
• Terreinbeheer: het verwijderen of goed bijhouden van begroeiing en beplanting op en rondom het erf, aangezien dit schuilplaatsen biedt.
• Monitoring: het opzetten van detectiemiddelen en monitoringspunten om activiteit vroegtijdig vast te stellen.
• Beheersing: haar nodig, het plaatsen van lokaas of vangsystemen buiten de stal.

Onze accountmanagers zijn gespecialiseerd in plaagdierbeheersing. Rentokil is gecertificeerd voor knaagdierbeheersing volgens de principes van Integrated Pest Management (IPM), waardoor onze vakbekwame medewerkers waar nodig lokaas kunnen gebruiken om het risico op besmetting te minimaliseren.

Veelgestelde vragen