Laatst bijgewerkt op: 3 december 2025

Wat is het verschil tussen een zwarte rat en een bruine rat?

De bruine rat is grof gebouwd, heeft kleine oren en een stompe neus, terwijl de zwarte rat slank is met grote oren en een spitse neus. Daarnaast leeft de bruine rat vooral op de grond of in riolen, en klimt de zwarte rat liever hoog in gebouwen.

Uiterlijke kenmerken herkennen

Het is belangrijk om te weten met welke soort u te maken heeft, omdat de aanpak voor het beheersen van deze plaagdieren verschilt. Hoewel ze op elkaar lijken, zijn er duidelijke verschillen in hun bouw en uiterlijk.

De bruine rat (Rattus norvegicus)

• Bouw: grof en stevig lichaam.
• Kleur: vaak grijsbruin, maar kan variëren.
• Staart: korter dan het lichaam, dik en lichter aan de onderkant.
• Oren: klein, behaard en bereiken de ogen niet als u ze naar voren vouwt.
• Neus: stomp.
• Lengte:  22-30 cm lang

De zwarte rat (Rattus rattus)

• Bouw: slank en lenig lichaam.
• Kleur: zwart tot lichtbruin.
• Staart: langer dan het lichaam, dun en eenkleurig.
• Oren: groot, dun, doorschijnend en nauwelijks behaard.
• Neus: spits.
• Lengte: 14-23 cm lang

Verschil in leefomgeving en gedrag

Naast het uiterlijk, verraadt de plek waar u de rat ziet vaak om welke soort het gaat.

• Bruine ratten kunnen goed graven, leven in riolen en zwemmen uitstekend. In gebouwen vindt u ze vaak in kruipruimtes of op de begane grond.
• Zwarte ratten zijn uitstekende klimmers. Ze worden ook wel 'dakratten' genoemd. U vindt ze zelden in kelders of riolen, maar juist hoog in gebouwen, zoals op zolders, vlieringen of in holle muren.
   

Herkennen van uitwerpselen

Vindt u uitwerpselen, maar ziet u geen rat? Aan de vorm van de keutels kunt u zien welke bezoeker u heeft.

• Bruine rat: De uitwerpselen zijn breed, donkerbruin en hebben een stompe vorm (zoals een capsule of banaan). Ze liggen vaak in groepjes bij elkaar.
• Zwarte rat: De uitwerpselen zijn lang en dun, gebogen en hebben spitse uiteinden (banaanvormig). Ze liggen vaak verspreid, omdat zwarte ratten ze ook tijdens het lopen laten vallen.

Onze ervaring uit de praktijk

In dit segment delen we unieke inzichten vanuit de dagelijkse praktijk van Rentokil.

Onze vakbekwame medewerkers zien dagelijks de verschillen in gedrag tussen deze twee soorten. Dit beïnvloedt direct hoe wij een situatie aanpakken.

"In onze praktijk zien we dat de zwarte rat in Nederland veel zeldzamer is dan de bruine rat. De zwarte rat komt vooral voor in havengebieden en in het zuiden van het land. Een belangrijk inzicht voor onze klanten is dat zwarte ratten extreem 'neofoob' zijn. Dat betekent dat ze bang zijn voor nieuwe voorwerpen in hun omgeving. Als wij vangsystemen plaatsen, kan het dagen duren voordat een zwarte rat erbij in de buurt durft te komen. De bruine rat is brutaler, maar ook daar is kennis van hun routes belangrijk voor een effectieve beheersing."
 

Risico's en preventie

Beide rattensoorten kunnen knaagschade veroorzaken aan kabels en isolatiemateriaal, wat kan leiden tot kortsluiting en brandgevaar. Daarnaast dragen ze bacteriën en ziektes bij zich die via urine en uitwerpselen verspreid worden.

Heeft u het vermoeden van rattenoverlast? Wacht dan niet te lang. Een plaag kan snel groeien. Lees alles over onze professionele aanpak voor het beheersen van ratten of neem contact op met onze experts voor advies op maat.

Veelgestelde vragen